ПРОСТОРОВІ РІШЕННЯ ДЛЯ РОЗМІЩЕННЯ AR/VR-УСТАНОВОК У РЕАБІЛІТАЦІЙНИХ ЦЕНТРАХ ДЛЯ ВІЙСЬКОВИХ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32782/2415-8151.2025.38.1.22

Ключові слова:

реабілітаційні центри, дизайн середовища, просторові рішення, віртуальна реальність, VR/AR технології, фізична реабілітація, психологічна реабілітація, військовослужбовці, інклюзивність, ергономіка, інтерактивні технології

Анотація

Повномасштабна війна в Україні актуалізувала потребу у створенні сучасних реабілітаційних просторів для військовослужбовців, які зазнали фізичних та психоемоційних травм. Стаття присвячена аналізу просторових рішень і VR/AR-систем, що можуть бути інтегровані у дизайн реабілітаційних закладів для підвищення ефективності терапевтичного процесу. Мета. Мета дослідження полягає в аналізі сучасних AR/VR технологій, що застосовуються у процесі реабілітації військовослужбовців, для визначення просторових вимог до їх інтеграції в інтер’єр реабілітаційних центрів і формулювання рекомендацій щодо підвищення ефективності використання інтерактивних технологій у проєктуванні таких об’єктів. Методологія. У дослідженні використано комплексний підхід, що передбачає аналіз наукових джерел, які висвітлюють проблематику дизайну реабілітаційного середовища та інтеграції VR/AR технологій, вивчення практик українських і зарубіжних центрів, а також порівняльне дослідження функціональних можливостей VR-систем. Результати. Проаналізовано сучасні VR-системи, що використовуються у фізичній та психологічній реабілітації військових, включаючи системи Meta Quest та установки компанії Motek Medical. Сформульовано рекомендації щодо просторової організації VR-зон з урахуванням безпеки, ергономіки, інклюзивності та адаптивності. Визначено дизайн-принципи, що сприяють ефективному впровадженню AR/VR технологій у реабілітаційних просторах. Наукова новизна. У дослідженні вперше здійснено комплексний аналіз впливу AR/VR технологій на просторові рішення в реабілітаційних центрах для військових. Розроблено практичні рекомендації для фахівців з архітектури та дизайну щодо проєктування інтер’єрів з інтеграцією AR/VR засобів у контексті військової реабілітації. Практична значущість. Результати дослідження можуть бути використані архітекторами, дизайнерами інтер’єрів та фахівцями з реабілітації для оптимізації проєктування реабілітаційних центрів з інтеграцією AR/VR технологій. Запропоновані рекомендації сприятимуть створенню адаптивного простору, який підвищує ефективність реабілітації та покращує психоемоційний стан пацієнтів-військових.

Посилання

Bismak, O.V. (2015). Osoblyvosti orhanizatsii diialnosti reabilitatsiinykh zakladiv v Ukraini [Features of the organization of rehabilitation institutions in Ukraine]. Osvitolohichnyi dyskurs, 4(12), 2–12 [in Ukrainian].

Baratiuk, A.Yu. (2025). Perspektyvy vykorystannia tekhnolohii virtualnoi realnosti u psykholohichnii reabilitatsii viiskovosluzhbovtsiv [Prospects for the Use of Virtual Reality Technologies in the Psychological Rehabilitation of Military Personnel]. V Mizhnarodna naukovo-praktychna konferentsiia Tavriiskoho natsionalnoho universytetu imeni V. I. Vernadskoho, 281–284. DOI: https://doi.org/10.36059/978-966-397-502-3-71 [in Ukrainian].

Gnatiuk, L.R., & Shevel, Yu. (2018). Zasoby dyzainu u formuvanni interieru reabilitatsiinykh tsentriv. [Design tools in forming the interior of rehabilitation centers]. Proceedings of the International Scientific and Practical Conference “Actual Problems of Modern Design”, Kyiv : KNUTD, 141–143 [in Ukrainian].

Lobur, M., & Dzhus, O. (2024). Intehratsiia virtualnoi realnosti ta tekhnolohii vidstezhennia rukhu dlia pokrashchennia fizychnoi reabilitatsii: ohliad opysu. [Integration of Virtual Reality and Motion Tracking Technologies for Improving Physical Rehabilitation: A Descriptive Review]. Computer Design Systems: Theory and Practice, 6(1), 28–36. https://doi.org/10.23939/cds2024.01.028 [in Ukrainian].

Peker, A.Y., & Holubov, V.O. (2021). Analiz zarubizhnoho dosvidu proektuvannia reabilitatsiinykh tsentriv dlia viiskovosluzhbovtsiv. [Analysis of foreign experience in designing rehabilitation centers for military personnel]. Arkhitekturnyi visnyk KNUBA, 22–23, 46–52. DOI: https://doi.org/10.32347/2519-8661.2021.22-23.46-52 [in Ukrainian].

Shmelova-Nesterenko, O., Terletska, N., & Sokyrko, K. (2023). Vyznachennia novitnikh tendentsii v dyzaini interieru reabilitatsiinykh tsentriv dlia viiskovykh. [Identification of new trends in the interior design of rehabilitation centers for the military]. Proceedings of the V International Scientific and Practical Conference “Actual Problems of Modern Design”, Kyiv: KNUTD, 284–286 [in Ukrainian].

Bajcsy, P., McHenry, K., Na, H.-J., Malik, R., Spencer, A., Lee, S.-K., Kooper, R., & Frogley, M. (2009). Immersive environments for rehabilitation activities. In MM '09: Proceedings of the 17th ACM International Conference on Multimedia. New York: Association for Computing Machinery, 829–832. DOI: https://doi.org/10.1145/1631272.1631425 [in English].

DeChiara, J., Panero, J., & Zelnik, M. (2001). Time-Saver Standards for Interior Design and Space Planning. New York: McGraw-Hill. Retrieved from: https://www.strandbooks.com/time-saver-standardsfor-interior-design-and-space-planning-9780071346160.html [in English].

Ergonomics of human-system interaction — Part 940: Evaluation of tactile and haptic interactions. Retrieved from: https://www.iso.org/obp/ui/en/#iso:std:iso:9241:-940:ed-1:v1:en [in English].

Francová, A., Csigó, K., Páll, E., Řimnáčová, Š., Vodička, J., & Mikuláštík, P. (2023). Design and Evaluation of Virtual Reality Environments for Claustrophobia. PRESENCE: Virtual and Augmented Reality, 32, 23–34. DOI: https://doi.org/10.1162/pres_a_00385 [in English].

Fregna, G., Schincaglia, N., Baroni, A., Straudi, S., & Casile, A. (2022). A novel immersive virtual reality environment for the motor rehabilitation of stroke patients: A feasibility study. Frontiers, 9, 1–12. DOI: https://doi.org/10.3389/frobt.2022.906424 [in English].

Mackey, D.C., Lachance, C.C., Wang, P.T., et al. (2019). The Flooring for Injury Prevention (FLIP) Study of compliant flooring for the prevention of fallrelated injuries in long-term care: A randomized trial. PLoS One, 14(6). Retrieved from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6590787/ [in English].

Motek Medical. Solutions (2024). Retrieved from: https://www.motekmedical.com/solutions/ (last accessed: 29.09.2025) [in English].

Premmedia. Interactive Digital Kiosks & Waiting Room Displays for Healthcare. Retrieved from: https://premmedia.com/interactive-touch-screendisplays-for-healthcare/ [in English].

Rizzo, A., Difede, J. (2010). Development and early evaluation of the Virtual Iraq/Afghanistan exposure therapy system for combat-related PTSD. Annals of the New York academy of sciences «Psychiatric and Neurologic Aspects of War», 115–125. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1749-6632.2010.05755.x [in English].

Summit medical & Scientific (2018). CAREN training conducted at Defence and National Rehabilitation Centre. Retrieved from: https://summitmedsci.co.uk/2018/09/11/caren-training-conducted-at-defenceand-national-rehabilitation-centre/ [in English].

Ulrich, R., Quan, X., Zimring, C., Joseph, A., & Choudhary, R. (2004). The role of the physical environment in the hospital of the 21st century: A once-in-a-lifetime opportunity. Concord, CA: The Center for Health Design, 69. Retrieved from: https://healingphotoart.org/wp-content/uploads/2012/11/UlrichPhyEnviron.pdf [in English].

VirtualSpeech (2023). VR Accessibility: How Virtual Reality Is Improving Inclusion. Retrieved from: https://virtualspeech.com/blog/vr-accessibility-inclusion [in English].

Zainab, H., Bawany, N.Z., Rehman, W., & Imran, J. (2023). Design and Development of Virtual Reality Exposure Therapy Systems: Requirements, Challenges and Solutions. Multimedia Tools and Applications, 83(2), 1–24. DOI: https://doi.org/10.1007/s11042-023-15756-5 [in English].

Zhao, Y., Liu, Z., Zhu, H., & Li, J. (2024). A Novel Virtual Reality System for Upper Limb Rehabilitation Based on Inertial Sensing Technology. Sensors, 25(2), 340. Retrieved from: https://www.mdpi.com/1424-8220/25/2/340 [in English].

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-11-20

Як цитувати

Заставний, Р. С. (2025). ПРОСТОРОВІ РІШЕННЯ ДЛЯ РОЗМІЩЕННЯ AR/VR-УСТАНОВОК У РЕАБІЛІТАЦІЙНИХ ЦЕНТРАХ ДЛЯ ВІЙСЬКОВИХ. Теорія та практика дизайну, (4 (38) Том 1), 203–211. https://doi.org/10.32782/2415-8151.2025.38.1.22

Номер

Розділ

КУЛЬТУРА І МИСТЕЦТВО