КОНЦЕПТУАЛЬНІ ОСНОВИ ПРОЄКТУВАННЯ МУЛЬТИМОДАЛЬНИХ СИМВОЛІЧНИХ СИСТЕМ ДЛЯ ДИТЯЧИХ ПРОСТОРІВ
DOI:
https://doi.org/10.32782/2415-8151.2026.40.43Ключові слова:
мультимодальні символічні системи, дитячі простори, дизайн навігації, знаки, маршрути, візуальні сигнали, тактильні сигнали, слухові сигнали, просторове управління, підтвердження, цикл PAFАнотація
Мета. У статті проаналізовано концептуальні основи проєктування мультимодальних символічних систем у дитячих просторах. Інтерпретовано цикл «Perception (Сприйняття) – Дія (Action) – Зворотний зв’язок (Feedback)» (PAF) як концепцію структурування дизайну та використано цю модель для пояснення узгодженої роботи візуальних, тактильних та слухових сигналів як єдиної просторової комунікаційної системи. Мета роботи полягає в тому, щоб показати послідовність організації мультимодальних сигналів у середовищах, орієнтованих на дитину. Методологія. У роботі застосовується систематичний підхід до проєктування та дослідження, який поєднує концептуальний аналіз, синтез останніх робіт з мультимодального орієнтування та емпіричного графічного дизайну, а також порівняння представлених прикладів. Обрано три приклади музеїв та медичних закладів для візуалізації ієрархії сигналів, просторової послідовності та механізмів підтвердження, структурованих крізь призму моделі PAF. Аналіз є інтерпретаційним та орієнтованим на дизайн, але не експериментальним. Результати. У статті визначено мультимодальні символічні системи як просторову комунікаційну інфраструктуру та представлено мультимодальність не як просте сенсорне нашарування, а як скоординовану організацію сигналів. Розроблено дизайн-особливості моделі PAF, у якій сприйняття підтримує ідентичність та розбірливість, дія забезпечує рух та прийняття рішень, а зворотний зв’язок формує підтвердження та відновлення. У дослідженні визначено набір дизайнерських наслідків та основі аналізу прикладів показано способи використання цієї моделі для порівняння організації системи у різних дитячих середовищах. Наукова новизна. Дослідження переосмислює модель PAF як концепцію дизайну для мультимодальних символічних систем та об’єднує системне пояснення ідентичності, розбірливості, послідовності та підтвердження в дитячих просторах. Акцент дослідження зміщено від ізольованих змінних сигналів до скоординованої організації символічних середовищ. Практична значущість. Дослідження презентує дизайн-модель, яка здатна забезпечити планування та оцінку мультимодальних символічних систем у дитячих просторах. Результати можуть бути корисними для дизайнерів, викладачів, працівників музеїв та медичних установ, які займаються формуванням середовищ, орієнтованих на дитину, особливо при організації ієрархії сигналів, послідовності маршрутів та механізмів підтвердження у різних просторових умовах.
Посилання
Archello. Cayton Children’s Museum [Online]. URL: https://archello.com/project/cayton-childrensmuseum (accessed: 05.03.2026).
Architizer. Nationwide Children’s Hospital [Online]. URL: https://architizer.com/projects/nationwide-childrens-hospital-1/ (accessed: 15.03.2026).
Arthur P., Passini R. Wayfinding: People, signs, and architecture. McGraw-Hill, 1992.
Buckley M. G., Austen J. M., McGregor A. The role of distal landmarks and individual differences in acquiring spatial representations that support flexible and automatic wayfinding. Journal of Environmental Psychology. 2024. Vol. 98. Article 102391. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2024.102391
Cayton Children’s Museum. Explore Our Space [Online]. URL: https://www.caytonmuseum.org/exploreour-space (accessed: 15.03.2026).
De Villiers G., Costandius E., Brazier K., Perold-Bull K. Towards linguistic inclusivity: An exploration of the wayfinding system at Stellenbosch University, South Africa. Interdisciplinary Journal of Signage and Wayfinding. 2022. Vol. 6, no. 2. P. 31–42. DOI: https://doi.org/10.15763/issn.2470-9670.2022.v6.i2.a119
Devlin A. S. Wayfinding in healthcare facilities: Contributions from environmental psychology. Behavioral Sciences. 2014. Vol. 4, no. 4. P. 423–436. DOI: https://doi.org/10.3390/bs4040423
Giudice N. A., Guenther B. A., Jensen N. A., Haase K. N. Cognitive mapping without vision: Comparing wayfinding performance after learning from digital touchscreen-based multimodal maps vs. embossed tactile overlays. Frontiers in Human Neuroscience. 2020. Vol. 14. Article 87. DOI: https://doi.org/10.3389/fnhum.2020.00087
GRAD. Nationwide Children’s [Online]. URL: https://www.grad.cc/nationwide-childrens (accessed: 15.03.2026).
Jamshidi S., Pati D. The role of maps and signage in interior wayfinding: An exploratory qualitative study. Interdisciplinary Journal of Signage and Wayfinding. 2024. Vol. 8, no. 1. P. 23–34. DOI: https://doi.org/10.15763/issn.2470-9670.2024.v8.i1.a144
Kalantari S., Tripathi V., Kan J., Rounds J. D., Mostafavi A., Snell R., Cruz-Garza J. G. Evaluating the impacts of color, graphics, and architectural features on wayfinding in healthcare settings using EEG data and virtual response testing. Journal of Environmental Psychology. 2022. Vol. 79. Article 101744. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2021.101744
Kuriakose B., Shrestha R., Sandnes F. E. Multimodal navigation systems for users with visual impairments – A review and analysis. Multimodal Technologies and Interaction. 2020. Vol. 4, no. 4. Article 73. DOI: https://doi.org/10.3390/mti4040073
Lingwood J., Blades M., Farran E. K., Courbois Y., Matthews D. Using virtual environments to investigate wayfinding in 8- to 12-year-olds and adults. Journal of Experimental Child Psychology. 2018. Vol. 166. P. 178–189. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jecp.2017.08.012
Lingwood J., Farran E. K., Blades M., Courbois Y. Encouraging 5-year-olds to attend to landmarks: A way to improve children’s wayfinding strategies in a virtual environment. Frontiers in Psychology. 2015. Vol. 6. Article 174. DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.00174
Luo D., Doucé L., Nys K. Multisensory museum experience: An integrative view and future research directions. Museum Management and Curatorship. 2024. P. 1–28. DOI: https://doi.org/10.1080/09647775.2024.2357071
Mishler A. D., Neider M. B. Improving wayfinding for older users with selective attention deficits. Ergonomics in Design: The Quarterly of Human Factors Applications. 2017. Vol. 25, no. 1. P. 11–16. DOI: https://doi.org/10.1177/1064804616659992
Nationwide Children’s Hospital. Hospital map and wayfinding [Online]. URL: https://www.nationwidechildrens.org/locations/main-hospital/hospital-map--wayfinding (accessed: 05.03.2026).
Ottink L., Buimer H., van Raalte B., Doeller C. F., van der Geest T. M., van Wezel R. J. A. Cognitive map formation supported by auditory, haptic, and multimodal information in persons with blindness. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. 2022. Vol. 140. Article 104797. DOI: https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104797
Petković G., Pasanec Preprotić S., Kozjan Cindrić A. Experiential graphic design: Informing, inspiring, and integrating people in physical spaces – A review. Buildings. 2025. Vol. 15, no. 11. Article 1862. DOI: https://doi.org/10.3390/buildings15111862
Pietroni E. Multisensory museums, hybrid realities, narration, and technological innovation: A discussion around new perspectives in experience design and sense of authenticity. Heritage. 2025. Vol. 8, no. 4. Article 130. DOI: https://doi.org/10.3390/heritage8040130
RGD AccessAbility. SickKids [Online]. URL: https://accessability.rgd.ca/case-studies/sickkids/(accessed: 05.03.2026).
Tzeng S.-Y., Huang J.-S. Spatial forms and signage in wayfinding decision points for hospital outpatient services. Journal of Asian Architecture and Building Engineering. 2009. Vol. 8, no. 2. P. 453–460. DOI: https://doi.org/10.3130/jaabe.8.453
van der Bie J., Ben Allouch S., Jaschinski C. Communicating multimodal wayfinding messages for visually impaired people via wearables. In: Proceedings of the 21st International Conference on Human-Computer Interaction with Mobile Devices and Services (MobileHCI ’19). Article 68. P. 1–7. DOI: https://doi.org/10.1145/3338286.3344419
Wabiński J., Mościcka A., Touya G. Guidelines for standardizing the design of tactile maps: A review of research and best practice. The Cartographic Journal. 2022. Vol. 59, no. 3. P. 239–258. DOI: https://doi.org/10.1080/00087041.2022.2097760
Ward N. Accessible wayfinding: Empathy, human-centered design, and a blank slate. Interdisciplinary Journal of Signage and Wayfinding. 2017. Vol. 1, no. 2. DOI: https://doi.org/10.15763/issn.2470-9670.2017.v1.i2.a11
Warren W. H. The dynamics of perception and action. Psychological Review. 2006. Vol. 113, no. 2. P. 358–389. DOI: https://doi.org/10.1037/0033-295X.113.2.358
Yang Y., Merrill E. C. Wayfinding in children: A descriptive literature review of research methods. The Journal of Genetic Psychology. 2022. Vol. 183, no. 6. P. 580–608. DOI: https://doi.org/10.1080/00221325.2022.2103789
Zhang J., Zou Y., Li Y., Peng C., Jin D. Embodied power: How do museum tourists’ sensory experiences affect place identity? Journal of Hospitality and Tourism Management. 2024. Vol. 60. P. 334–346. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2024.08.009
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.









